Komu przysługuje dodatek mieszkaniowy?

Zastępca Prezesa Zarządu,
Zastępca Dyrektora do spraw Ekonomicznych:

mgr Teresa Ślązkiewicz

Koszty utrzymania mieszkania to dla wielu gospodarstw domowych największy stały wydatek w miesięcznym budżecie. Rosnące rachunki za media czy raty kredytu potrafią mocno obciążyć portfel, a czasem doprowadzić nawet do zaległości finansowych. Nic dziwnego, że coraz więcej osób szuka sposobów na optymalizację domowych wydatków. Mimo że Polacy deklarują opłacanie należności za mieszkanie jako priorytet, suma zaległości czynszowych stale rośnie.

Portal nieruchomosci-online.pl opublikował w marcu tego roku raport z cyklicznego badania „To my. Polacy o nieruchomościach". Jego wyniki pokazują, że 66% z nas w ciągu ostatniego roku (I kwartał 2026 r. w porównaniu do I kwartału 2025 r.) nie spóźniło się z zapłatą za rachunki związane z mieszkaniem. Pozostałe 34% przyznaje, że zdarzyło im się uregulować płatności po terminie – najczęściej o kilka dni (18%) lub do miesiąca (10%). Pozostałe 6% badanych zadeklarowało opóźnienie na poziomie 2–3 miesięcy oraz powyżej 3 miesięcy.

Raport przynosi też ciekawe zestawienie na temat tego, które rachunki opłacilibyśmy jako ostatnie w razie trudności finansowych. Jako najmniej pilne – i takie, które regulowalibyśmy nawet z opóźnieniem – wskazano Internet/telewizję, wywóz odpadów, a zaskakująco na trzecim miejscu również czynsz. Za najpilniejsze do opłaty badani uznali natomiast ratę kredytu hipotecznego, energię elektryczną oraz ogrzewanie.

Według danych GUS (stan na 31.12.2024 r., ostatnie opublikowane dane) suma zaległości mieszkaniowych w Polsce wynosiła ponad 8,58 mld zł, z czego w zasobach spółdzielczych – 1,27 mld zł. Warto pamiętać, że do powstania zadłużenia wystarczy pominięcie zaledwie jednej opłaty miesięcznej.

Większość z Państwa, nawet spośród osób niekorzystających z tej formy pomocy, zna pojęcie dodatku mieszkaniowego. Świadczenie to powstało po to, by wesprzeć osoby i rodziny w trudniejszej sytuacji finansowej – może ono pokryć znaczną część comiesięcznych opłat.

Według danych GUS w ubiegłym roku suma wypłaconych w Polsce dodatków mieszkaniowych wyniosła 897,91 mln zł. Zestawienie tych danych, uzupełnione o dane z naszej Spółdzielni dotyczące wysokości i liczby wypłat (przez jedną wypłatę rozumiemy miesięczną wypłatę dodatku dla jednego gospodarstwa domowego), prezentujemy w poniższej tabeli.

Komu przysługuje dodatek mieszkaniowy?

Przepisy regulujące tę formę pomocy zawiera ustawa o dodatkach mieszkaniowych z dnia 21 czerwca 2001 r. (aktualny tekst: Dz.U. z 2023 r., poz. 1335). Za przyznawanie i wypłatę dodatków odpowiadają ośrodki pomocy społecznej powołane przez samorządy terytorialne.

W Katowicach działa 10 Terenowych Punktów Pomocy Społecznej (TPPS). Obowiązuje rejonizacja – swój oddział można sprawdzić na stronie MOPS Katowice (www.mops.katowice.pl), w zakładce „Znajdź swój rejon". Po wpisaniu nazwy ulicy zamieszkania system przekieruje nas do właściwego TPPS.

Wnioski o dodatek mieszkaniowy można złożyć:

• osobiście, w Punktach Obsługi Wniosków przy: ul. Czecha 2 (Śródmieście, Bogucice, Os. Paderewskiego-Muchowiec, Załęże), ul. Oblatów 24 (Koszutka, Os. Witosa, Os. Tysiąclecia, Dąb, Wełnowiec-Józefowiec), ul. Łętowskiego 6a (Piotrowice-Ochojec, Zarzecze-Kostuchna, Podlesie-Brynów, Ligota-Panewniki), ul. Krakowska 138 (Murcki-Nikiszowiec, Szopienice-Burowiec, Janów-Giszowiec, Dąbrówka Mała-Zawodzie);
• elektronicznie – przez ePUAP, z wykorzystaniem Profilu Zaufanego;
• pocztą – na adres: Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, ul. Wita Stwosza 7, 40-040 Katowice.

Wszystkie niezbędne druki można pobrać ze strony MOPS, w zakładce „Dodatki mieszkaniowe".

Aby otrzymać dodatek, trzeba spełnić trzy warunki.

Po pierwsze – tytuł prawny do lokalu. Dodatek przysługuje osobom mieszkającym w lokalach, do których mają spółdzielcze prawo do lokalu, właścicielom lokali i domów, najemcom oraz podnajemcom, a także innym osobom posiadającym tytuł prawny do zajmowanego mieszkania i ponoszącym związane z nim wydatki. Przysługuje również osobom zajmującym lokal bez tytułu prawnego, które oczekują na lokal zamienny lub najem socjalny. Z pomocy nie skorzystają natomiast osoby przebywające w domu pomocy społecznej, młodzieżowym ośrodku wychowawczym, schronisku dla nieletnich, zakładzie poprawczym, zakładzie karnym czy w szkole (w tym wojskowej), jeśli mają tam zapewnione nieodpłatne całodobowe utrzymanie.

Po drugie – kryterium dochodowe. Dochód liczony jest jako średnia z 3 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, podzielona przez liczbę osób w gospodarstwie domowym. Po odliczeniu alimentów obejmuje on: przychody opodatkowane pomniejszone o koszty uzyskania, podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne; dochód z działalności opodatkowanej ryczałtem; a także inne dochody nieopodatkowane.

O dodatek można ubiegać się, gdy średni dochód na osobę nie przekracza:

• 40% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej – dla osoby mieszkającej samotnie (obecnie 3 561,42 zł),
• 30% tego wynagrodzenia – dla rodziny co najmniej dwuosobowej (obecnie 2 671,07 zł).

Dodatku nie przyznaje się, jeśli jego wysokość byłaby niższa niż 0,5% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, czyli 44,52 zł.

Po trzecie – powierzchnia mieszkania. Nie może ona przekraczać tzw. powierzchni normatywnej, ustalanej z uwzględnieniem wszystkich pomieszczeń mieszkalnych i gospodarczych – z wyjątkiem balkonów, tarasów, piwnic czy pralni. Dodatek przysługuje również wtedy, gdy powierzchnia użytkowa przekracza normatywną, ale nie więcej niż o 30%, a w niektórych przypadkach o 50% – pod warunkiem że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu nie przekracza 60%.

Dopuszczalna powierzchnia lokalu, w zależności od liczby osób w gospodarstwie domowym, przedstawia się następująco:

Dla każdej osoby powyżej szóstej normatywna powierzchnia wzrasta o 5 m², a dla osoby z niepełnosprawnością ruchową poruszającej się na wózku lub wymagającej odrębnego pokoju – o 15 m².

Ile wynosi dodatek?

Wysokość dodatku to różnica między wydatkami za użytkowanie lokalu (przypadającymi na powierzchnię normatywną) a kwotą, jaką osoba otrzymująca dodatek powinna ponieść sama, obliczaną jako:

• 15% dochodów gospodarstwa – dla osoby samotnej,
• 12% – dla gospodarstwa 2–4-osobowego,
• 10% – dla gospodarstwa 5-osobowego i większego.

Do wydatków za użytkowanie lokalu zalicza się: opłaty eksploatacyjne i na fundusz remontowy, zaliczki na zarząd nieruchomością, odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego, inne opłaty za użytkowanie mieszkania, a także opłaty za energię cieplną, wodę, odprowadzanie ścieków i gospodarowanie odpadami. Nie wlicza się do nich kosztów ubezpieczenia, podatku od nieruchomości, opłat za wieczyste użytkowanie gruntów oraz opłat za gaz i energię elektryczną.

Dodatek przyznawany jest na sześć miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po złożeniu wniosku. Trafia on bezpośrednio do zarządcy budynku (w naszym przypadku – do KSM) lub innej osoby uprawnionej do pobierania należności za lokal, który zalicza go na poczet opłat. Jeśli osoba otrzymująca dodatek nie reguluje na bieżąco opłat za mieszkanie, jego wypłata zostaje wstrzymana do czasu spłaty zaległości, a decyzja o przyznaniu dodatku wygasa, jeśli zaległości nie zostaną uregulowane w ciągu trzech miesięcy od dnia wydania decyzji wstrzymującej.

Dodatki mieszkaniowe w naszej Spółdzielni

Na dzień 31.08.2026 r. z dodatku mieszkaniowego korzystało w naszej Spółdzielni 167 rodzin, a łączna kwota dopłat, jaka wpłynęła w sierpniu na konta opłat za korzystanie z lokalu, wyniosła 61 836,42 zł. Oznacza to, że z tej formy wsparcia korzysta zaledwie 0,88% naszych mieszkańców.

Podział korzystających gospodarstw na poszczególne Osiedla prezentuje poniższa tabela.

Jeśli znaleźli się Państwo w trudnej sytuacji materialnej lub zmagają się z problemami z płynnością finansową, zachęcamy do zapoznania się z warunkami i złożenia wniosku o dodatek mieszkaniowy. Szczegółowe informacje na temat przyznawania dodatków oraz kryteriów, które należy spełnić, dostępne są na stronie internetowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Katowicach: www.mops.katowice.pl.

Osoby w trudnej sytuacji życiowej – materialnej czy zawodowej – zachęcamy również do zapoznania się z działalnością Fundacji Da Moc, która zgodnie ze swoim Statutem wspiera rodziny, prowadzi działalność charytatywną i organizuje działania mające na celu pomoc ubogim i chorym, integrację osób z niepełnosprawnościami oraz wyrównywanie szans.

Z poważaniem

TERESA ŚLĄZKIEWICZ